 |
 Köşe 
İngilizce korner (corner) sözü, "köşe, köşe başı" temel anlamlarına gelmektedir. Futbol, hentbol, su topu gibi sporlarda ise "yan ve kale çizgilerinin kesişme noktası" anlamında kullanılmaktadır. Sözün bu anlamı için köşe karşılığı önerilmiştir.
Korner
|
|
|
|
doğal zayıflama,
özel ders,
orjinal pembe maske,
ozoderm,
tercüme,
maydanoz hapı,
smoky 7,
sandalose,
metrik kılavuz,
psikolog,
african mango,
mesut yar
antakya
biber hapı ile zayıfladı
|
|
|  |
Dil Bilgisi |
Dil asl?nda sosyal bir kurum olmakla birlikte çok karma??k bir olgudur. Ki?iye ait bir meleke olmas? bak?m?ndan ruhî, konu?ma ayg?t?ndan gelmesi sebebiyle fizyolojik ve bir ses olay? olmakla fizikî yönleri vard?r. Bu sebeple zaman?m?zda türlü yönlerden ve farkl? maksatlarla incelenen bir konu olmu?tur. Böylece dilbilgileri (sciences linguistiques) çok dallanm??t?r.
Eski Yunanl?lar ve Eski Hintlilerden beri insanlar do?ru yaz?p okumak amac? ile dillerinin ba?l? oldu?u kurallar? tespit etmeye çal??m??lard?r. Bu kurallar?n meydana getirdi?i bilgi koluna gramer, dilbilgisi (grammaire) denmi?tir. Zamanla bütün yaz? dillerinin ve eski medeniyet dillerinin gramerleri yap?lm??t?r. Bunun gibi her dilin kelime da?arc??? toplanarak lûgat kitaplar?, sözlükler (dictionnaire) meydana getirilmi?tir. Araplarda lugat bilgisi (lexicographie) büyük önem kazanm??t?r.
Ö?retimlik (classique) tarifine göre pratik bir bilim kolu olan gramer bize bir dilin do?ru yaz?l?p okunmas? ve do?ru konu?ulmas? usullerini gösterir. Dili iyi kullanma (bon usage) sanat?n? ö?retir. Dü?ünce ve duygular? daha düzgün ve tam olarak anlamam?za ve anlatmam?za yard?m eder. Gramer bilgisi sayesinde daha do?ru, daha mükemmel dü?ünmeye de al???r?z. Bu bilgi dil düzeninin koruyucusudur.
Fakat gramerin bu tarifi ancak onun eski zamanlardaki amac?na uygun dü?er. Çünkü onun o zaman konusu hemen tamamiyle yaz? dili, yani bir kalem ve göz dili (langage visuel) olmu?tur. O gramer bu gelene?in do?rulu?unu, bütünlü?ünü ve bir dereceye kadar de?i?mezli?ini savunur. Yeni zamanlarda ise bu gramer anlay??? bir hayli de?i?mi?tir.
XVIII. yüzy?la kadar filozoflar dili, ?ekilci mant???n sözlü ?ekli saym??lar ve onu dü?üncenin de?i?mez kanunlar?na ba?l? görmü?lerdir. Buna göre gramerci sadece dilin de?il, akl?n da temsilcisi oluyordu. Ancak XIX. yüzy?l ba?lar?ndan bu yana dilin tarih boyunca geli?en sosyal bir kurum oldu?u görülmü? ve müspet ilimlerin ilerlemesi oran?nda da onun kendi ?artlar?na ve kanunlar?na ba?l? canl? bir organizma oldu?u anla??lm??t?r. O zaman ya?ayan dili, a??z ve kulak dili (langage auditif ) konu olarak ele al?p her türlü do?ruluk ve düzenleme iddias?ndan uzak kalarak inceleyen bir ilim kolu meydana gelmi?tir: diller bilgisi (dilbilim) (linguistique) . Bu bilgi kolu dilin olu?ma ve geli?mesindeki kanunlar?, dil kanunlar? (loi linguistique) ortaya koymu?tur.
Diller bilgisi grameri lüzumsuz hale getirmi? olmad?. Fakat onu derinden etkiledi. Modern gramer her?eyden önce ya?ayan dilin gerçek durumu, az çok geçmi?i ve geli?me yönleri hakk?nda bilgiler vermeyi üzerine ald?. Diller bilgisinin getirdi?i ilmî tariflere ve tasniflere, müspet ilimlerin metotlar?na uydu. Bir ayarlay?c? bilgi olmak i?leyi?ini korumakla birlikte eski fetvac?l???n? b?rakt?.
Çözümlü (analytique) usulle yaz?lm?? ayarlay?c? gramer (grammaire normative) dili meydana getiren unsurlara, s?ras? ile seslere, kelimelere ve sözlere göre bölümlenir. Buna göre :
1. Sesbilgisi (Alm: phonetic; Fr: phonétique; ?ng: phonetics), bir dilin sesleriyle bu seslerin sözcük içinde s?ralan?? biçimlerini, u?rad?klar? de?i?iklikleri ve vurgu, titrem (ton), titremleme gibi ses olayarlar?n? inceleyen dilbilgisi dal?na denir .
2. Yap?bilgisi (sözcük bilgisi, biçim bilgisi) (morphologie),sözcüklerin yap?lar?n?, tümce içinde s?ralan??lar?n?, türlerini (ad,önad, eylem..) inceleyen dilbilgisi dal?na denir.
3. Sözdizimi (tümce bilgisi) (Alm: syntax; Fr: syntaxe; ?ng: syntax) sözcüklerin öbekler ve tümceler biçiminde dizili?ini, tümce yap?s?n? ve tümce türlerini inceleyen dilbilgisi dal?na denir.
4. Anlambilgisi (Alm: semantic; Fr: sémantique; ?ng: semantics), sözcüklerin anlamlar?n?, dilin bütün birimlerinin birbiriyle ili?kilerini ve bunlar?n anlam üzerindeki etkilerini; e? anlaml?l?k, z?t anlaml?l?k, çok anlaml?l?k, anlam iyile?mesi, anlam kötüle?mesi, anlam daralmas?, anlam geni?lemesi gibi anlam olaylar?n? inceleyen dilbilgisi dal?na denir.
Yine oldukça eski bir gelene?i olan dil bilgilerinden biri metinbilgisi (geleneksel dilbilgisi) (philologie)?dir. Din ve medeniyet dillerinin yetirdi?i ve b?rakt??? her türlü yaz?l? eserlerin incelenmesi ve aç?klanmas? eskiden beri ayr? bir çal??ma alan? olmu?tur. Metin bilgisi bunlarla metin onar?m? (restitution de texte), ve metin tenkidi (critique de texte) metin aç?klamas? (commentaire), dil özellikleri ve edebiyat tarihi (histoire de la litterature) yönlerinden u?ra??r. Denebilir ki metin bilgisi yeni zamanlarda geli?en çe?itli dil bilgisi dallar?n?n anas? olmu?tur.
XIX. yüzy?l ba?lar?nda birtak?m diller aras?nda akrabal?klar tespit edilmi? ve dünya dilleri ailelere bölünmeye ba?lam??t?r. Bu ke?ifler o zamana kadar tek tek incelenen dillerin kar??la?t?r?lmas?na yol açm??t?r. Böylece ayn? anadilden gelen dilleri, yahut bir dilin lehçelerini kar??la?t?r?p inceleyen eserler yaz?lm??t?r ki bu bilgi koluna kar??la?t?rmal? gramer (Alm: vergleichende Grammatik; Fr: grammaire compare; ?ng: comparative grammar) denmi?tir. Belli bir dilin tarihi lehçelerini kar??la?t?r?p inceleyen gramer çe?idine ise tarihi gramer (Alm: historiche Grammatik; Fr. grammaire historique; ?ng: historical grammar) ad? verilmi?tir.
Bunlara kar??l?k bir dilin veya lehçenin belli bir zamandaki halini incelikleri ile anlatmaya çal??an bir gramer türü meydana gelmi?tir. Amac? ilmî olan, ayarlay?c? olmayan bu dil bilgisi de tasvirci gramer (grammaire descriptive) ad?n? al?yor.
Daha yeni zamanlarda dil ara?t?rmalar? daha çok konu?ulan dile, ya?ayan lehçelere ve a??zlara yönelmi?tir. Bunlar?n incelenmesiyle dil olay?n?n gerçe?ine daha çok yakla?mak mümkün olaca?? takdir edilmi?tir. Lehçelerin derlenmesi, tasnifi ve incelenmesiyle u?ra?an bilgi koluna da lehçeler bilgisi (dialectologie) ad? verilmi?tir.
Dilin maddece unsurlar? olan sesler ve konu?ma ayg?t? da yeni zamanlarda daha yak?ndan bir incelemeye kavu?mu?tur. Seslerin olu?mas?, birle?mesi ve de?i?mesi hakk?nda edinilen bilgiler dilin mekanik olaylar?n? ayd?nlatm??t?r. Bu bilgi koluna sesler bilgisi (phonologie) diyoruz. Nihayet sesleri incelikleriyle tespit etmek ve ölçmek için tabiî ilimlerin deneme usullerine ba?vurulmu? ve türlü ses aletlerinden yararlan?lm??t?r. Bu çal??ma kolu denemeli sesbilgisi (phonetique expérimentale) ad?n? almaktad?r.
Böylece ara?t?rma ve inceleme alanlar? geni?leyen dil bilgileri, yukar?da i?aret etti?imiz gibi eski gramerin kar??s?na ç?kan, ilmî ve toplay?c? bir disiplinin kurulmas?na imkân vermi?tir. ??te dil olay?n? tabiî olu? ?artlar? ve belirlilikleri içinde inceleyen, bir dil ailesini tarihî geli?mesi ve co?rafî yay?l??? ile tan?tmaya çal??an bu dil bilgisi koluna diller bilgisi ad?n? veriyoruz. Nihayet bütün dünya dillerini kar??la?t?r?p ailelere ve örneklere göre s?n?fland?ran ve onlar?n geli?melerindeki kapsay?c? kanunlar? ortaya koymaya çal??an bir bilgi kolu da meydana gelmi? ve genel diller bilgisi (linguistique générale) ad?n? alm??t?r.
Bir dilin bir zaman kesiti içindeki durumunu inceleyen dilbilgisine e?zamanl? dilbilgisi (Alm: synchroniche grammatik; Fr: grammaire synchronique; ?ng: synchronic grammar) denir.
Asl?nda bir söz sanat? olan edebiyat? (littérature) inceleme konusu edinmi? edebiyat bilgisi (rhétorique) de dil bilgilerinden ayr?lmaz.
Dilbilgisi, dilbilime ba?l? olarak, XX. yüzy?lda çok de?i?mi?tir.
Ça??m?z?n ürünü olan üretici-dönü?ümlü dilbilgisi (Alm: generative transformations-grammatik; Fr: grammaire générative transformationnelle; ?ng: transformational-generative grammar) incelemelerini do?rudan do?ruya konu?ma diline ve tümceye yöneltmi?tir. Ad ve eylem öbe?inden olu?an çekirdek tümceyi birim olarak ele al?p belli bir s?ra izleyen dönü?türümlerle sonsuz say?da tümce üretme yollar?n? aç?klamaya çal??m??t?r.
|
| |
|
|
