 |
 Buzlu Çay 
İngilizce özgün yazımıyla dilimizde kullanılan ice-tea sözü, "Soğuk içilen bir tür çay." anlamındadır. Kurumumuz, bu söz için buzlu çay karşılığını önermektedir.
Ice-tea
|
|
|
|
doğal zayıflama,
özel ders,
orjinal pembe maske,
ozoderm,
tercüme,
maydanoz hapı,
smoky 7,
sandalose,
metrik kılavuz,
psikolog,
african mango,
mesut yar
antakya
biber hapı ile zayıfladı
|
|
|  |
Internet mi, ?nternet mi |
Prof. Dr. ?ükrü Halûk AKALIN
Bili?im, sürekli geli?en ve de?i?im ya?ayan yeni bir teknoloji. Bu yeni teknolojiyle birlikte hayat?m?zda, çal??ma tarz?m?zda de?i?iklikler olurken, dilimiz de bu teknolojiden etkilenmeye ba?lad?. Gündelik hayatta kulland???m?z bili?im terimlerinden kimileri dilimize giriyor, yerle?iyor. Bili?im teknolojisinde üretici olmayan hemen her toplumda bu sorun ya?an?yor. Bili?im terimlerinin ?ngilizceden dilimize oldu?u gibi girmesi, Türkçenin son y?llarda ya?ad??? sorunun bir ba?ka boyutudur. Çoklu ortam, fare, yonga, taray?c?, yaz?c? gibi Türkçe veya Türkçele?mi? sözlerden olu?an terimler yerle?mi? olmas?na ra?men, multimedya, mause, çip (veya chip), scanner, printer terimlerinin kullan?lmas?, hatta bilgisayar gibi çok güzel ve yerle?mi? bir söz varken kimi zaman computer sözünün kullan?lmas?, özentiden ba?ka bir ?ey de?ildir.
Sorunun bir ba?ka boyutu imlâm?zla ilgili... Yabanc? terimlerin ve sözlerin ald??? ekler yabanc? okunu?larla birle?ince ilginç biçimler ortaya ç?k?yor:
? ... en egzotik kay?t programlar? için bile güncellemeler ve patch?ler bulunduran çok ilginç sitelerden biri. (CHIP, Temmuz 2001, s. 28)
PDA?lerin (Personel Digital Assistant-Ki?isel Dijital Yard?mc?) gittikçe yayg?nla?t??? kesin ve kullan??l?l?k konusunda da oldukça yol ald?lar. (PC Life, Eylül 2001)
Sihirbaz sayesinde server??n rolünü istedi?imiz ?ekle çevirebiliyoruz. (PC Magazine Türkiye, A?ustos 2000, s. 128)
Al?nt? sözlerin özgün imlâlar?yla yaz?l?p, özgün biçimleriyle okunmalar?, Türkçenin imlâ ve söyleyi? özelliklerine ayk?r?l?klar göstermektedir. Yukar?daki örneklerde görüldü?ü gibi kesme i?areti kullan?larak yaz?lan bu tür sözler, hem imlâm?z? hem de söyleyi?imizi yabanc?la?t?rmaktad?r: Patch?ler, PDA?lerin, server??n biçimlerinde yaz?lan sözleri petçler, pidieylerin, sörv?r?n biçimlerinde söylemek Türkçenin kurallar?n? zorlamakt?r.
Bu konuyu bir ba?ka yaz?m?zda ele alaca??m?z? belirterek, son zamanlarda bilgisayar dergilerinde, firmalar?n tan?t?m kitapç?klar?nda internet sözünün giderek Internet biçiminde yaz?l???n?n yayg?nla?mas?na de?inmek istiyoruz. ?nternet sözü için önerilen Türkçe kar??l?klar ne yaz?k ki tutulmad?. Prof. Dr. Oktay Sinano?lu internet sözüne örütba? kar??l???n? önermi?ti. Ke?ke bilgisayar gibi, bu söz de zaman?nda yayg?nla?sayd?. O zaman ne yaz?l??la ne de söyleyi?le ilgili bir sorun ya?an?rd?. ?nternet sözü bir anda dilimize girdi. Bu sözün yaz?l???ndaki farkl? tutumlar karma?aya yol açt?. TDK ?mlâ K?lavuzu?nda bu sözün yaz?l??? internet biçimindedir. Küçük harfle yaz?ld??? için bu söz genel ad olarak kabul edilmi?tir. Bilgisayar dergilerinin ço?unda ise bu sözün Internet biçiminde yaz?ld??? görülmektedir:
? Internet?e K?ymay?n Efendiler. (PC Magazine Türkiye, Haziran 1999, s. 166)
Internet Kafe Kurulumu (PC Net, Haziran 2000, s. 247)
Microsoft Internet?in Hakimi Oluyor (PC Magazine Türkiye, A?ustos 2000, s. 40)
Türkçede ? ve i harfleri ayr? ses de?erlerine sahiptir. Oysa ?ngilizcede ? harfi bulunmamaktad?r. Küçük olarak ?ngilizcede i biçiminde yaz?lan harf, büyük olarak I biçiminde yaz?l?r. Harfin büyük yaz?l???nda noktan?n kullan?lmamas? gelene?i çok eskidir. Asl?nda bu harf, Eski Sami, Grek, Unkial, Eski Slav yaz?lar?nda küçük harf olarak da noktas?z yaz?l?rd?. Daha sonralar?, el yaz?s?nda bu harfin söz içinde ve sonunda biti?ik yaz?l???nda ya?anan kar???kl?klar (özellikle m, n, u harflerinin bacaklar?yla kar??mas? yüzünden) üzerine, harfi ay?rt etmek amac?yla üzerine nokta konulmaya ba?lad?. Ancak, söz ba??nda harfin yaz?l???nda herhangi bir kar???kl?k ya?anmad??? için nokta kullan?lmad?. T?pk? Arap alfabesinde harflerin söz ba??nda, söz içinde ve söz sonunda yaz?l???nda oldu?u gibi, Lâtin yaz?s?nda i harfinin söz ba??nda yaz?l??? ile söz içinde ve söz sonunda yaz?l??? aras?nda farkl?l?k ortaya ç?kt?. ?u hâlde bat? dillerinde alfabede ? / i ayr?m? yoktur. Tek bir harfin, söz ba??nda ve söz içinde farkl? yaz?l?? biçimleri söz konusudur. Yukar?da da de?indi?imiz gibi, dilimizde ise ? ve i birer ayr? harftir; ayr? ayr? sesleri kar??larlar. Bu nedenle, Türkçede bu sözün Internet biçiminde yaz?lmas?, bu harfin ayr? bir ses de?eri oldu?u dü?üncesini uyand?r?r. Herkesin bat? dillerindeki i harfinin yaz?l?? özelli?ini ve bu özelli?in tarihçesini bilmesini bekleyemeyiz. Türkçede söyleni?i internet olarak yayg?nla?an bu sözü, internet biçiminde yazmal?y?z.
Bu durum bat? dillerinin imlâs?n?n dilimize etkisine bir örnektir. T?pk? TIR k?saltmas?n?n yaz?l??? gibi... Asl?nda TIR biçimindeki k?saltmada da kullan?lan harf /i/ sesini kar??lamaktad?r. Ama bu k?saltma dilimizde yaz?ld??? gibi okundu?u için fazla dikkat çekmedi. TIR biçiminde yaz?lan k?saltmay? yine yaz?ld??? gibi TIR olarak söylüyoruz. Ama internet öyle de?il... ?nternet biçiminde söylenilen sözü Internet olarak yazmak dilde yeni bir karma?a yaratmakt?r.
Bu tür sözlerin yaz?l???nda Türkçedeki ? / i ayr?m?n? daima göz önünde bulundurmam?z gerekir. Bu konu, daha önce de ?bsen ad?n?n ansiklopedilerde yaz?l??? ve alfabetik s?ralamada yer al??? bak?m?ndan da gündeme gelmi?ti. ?iar Yalç?n, ?bsen ad?n?n Ibsen olarak yaz?l?p I maddesinde verili?ini hakl? olarak ele?tirmi?ti. ?imdi benzer durum internet sözü için de geçerlidir. Bu söze bir kar??l?k yayg?nla?t?r?lamad???na göre, yediden yetmi?e herkesin internet dedi?i ve bu ?ekilde yazd??? sözü, cümle ba??nda veya özel ad olarak kullan?rken ?nternet biçiminde yazmam?z gerekir.
|
| |
|
|
