 |
 Yıllık 
Fransızcadan dilimize giren almanak (almanache) sözü, "Yılın gün, hafta, ay gibi bölümlerinden başka, bayram, yıl dönümü gibi belli günleri ve birtakım gök bilimi, meteoroloji, istatistik bilgileri içeren kitap biçiminde hazırlanmış takvim." anlamına gelmektedir. Bu söz için, dilimizde kullanılmakta olan yıllık ifadesi uygun bir karşılıktır.
Almanak
|
|
|
|
doğal zayıflama,
özel ders,
orjinal pembe maske,
ozoderm,
tercüme,
maydanoz hapı,
smoky 7,
sandalose,
metrik kılavuz,
psikolog,
african mango,
mesut yar
antakya
biber hapı ile zayıfladı
|
|
|  |
Türk Dilinin Tarihi Dönemleri ve Geli?mesi |
Bir dilin konu?ma dili ve yaz? dili olmak üzere iki yönü vard?r. Özel bir çal??mayla günlük dile ait konu?ma metinleri tespit edilmedi?i sürece konu?ma dilinin tarihî geli?imi, inceleme alan? d???nda kal?r. Ancak günümüzün teknik imkânlar?yla video kasetlerine, ses bantlar?na, CD, VCD ve DVD?lere kaydedilen konu?malar, ileri bir tarihte konu?ma diliyle ilgili çal??malara malzeme olu?turabilir. Yaz? dilinin tarihî geli?imi ise, ancak o dile ait yaz?l? metinlerle takip edilebilir. Metinlerle takip edilemeyen dönemden öncesi için birtak?m tahminlerde bulunmak mümkün olmakla birlikte kesin bilgi vermek zordur.
Konu?ma dili
Konu?ma dili, günlük hayatta di?er insanlarla ileti?im kurmak için konu?urken kulland???m?z dildir. Bu dil, do?al oldu?u için konu?urken cümlemizin kurall? olup olmad???na, kelimelerin do?ru s?ralan?p s?ralanmad???na, söyleyi?in do?ru olup olmad???na pek dikkat etmeyiz. Bu sebeple zaman içinde, bölgeden bölgeye de?i?en birtak?m söyleyi? farkl?l?klar? ve kelime farkl?l?klar? ortaya ç?kar. Bu farkl?l?klar?n tarihî süreç içinde, bölgelere göre geçirdi?i maceradan o dilin lehçeleri ortaya ç?kar.
Lehçe, bir dilin de?i?ik bölgelerde, ayn? dil grubuna dahil ki?iler taraf?ndan konu?ulan de?i?ik biçimidir. Lehçede kelime farkl?l?klar?, ses ve yap? yönüyle ayr?l?klar bulunur. Türkçe, di?er dillere göre oldukça geni? bir alanda çok hareketli bir macera geçirdi?i için Türkçenin yirmi civar?nda lehçesi vard?r. Türkçenin tarihî lehçeleri olan Yakutça ve Çuva?ça bugünkü lehçelerle -ayr? bir dil olduklar?n? dü?ündürecek kadar- çok büyük farkl?l?klar gösterirler. Türkmence, Özbekçe, Gagavuzca, Kazakça, vb. Türkçenin bugünkü lehçelerindendir.
Türk dili, lehçelerine göre;
a) O?uz ? Türkmen grubu (Güney ? Bat? Türkçesi),
b) K?pçak grubu (Kuzey ? Bat? Türkçesi) ve
c) Karluk grubu (Kuzey ? Do?u Türkçesi) olmak üzere üç ana grup olu?turur. Bu ana gruplara dahil lehçeler birbirlerinin yak?n dallar? olduklar? için anla?mada çok büyük farkl?l?klar görülmez. Ayn? grupta yer alan Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesi buna örnek olarak gösterilebilir.
A??z ise bir dil veya lehçenin yak?n zamanda ayr?lm??, bölgeden bölgeye veya ?ehirden ?ehire sadece söyleyi? farkl?l?klar? gösteren küçük kollar?d?r. A??zlardaki ayr?l?klar ço?u zaman söyleyi?ten öteye gitmez. Bölge a?z?na özgü kelimelerin say?s?, dilin bütün söz varl??? dü?ünüldü?ü zaman fazla bir yer tutmaz. Konu?mada görülen bu durum, zaten yaz? diline de yans?t?lmaz.
Konya ?ivesi, Erzurum lehçesi, Urfa ?ivesi gibi adland?rmalar yanl??t?r. Do?rusu; Konya a?z?, Erzurum a?z?, Urfa a?z? ?eklindedir.
Yaz? dili
Yaz? dili, ad?ndan anla??laca?? üzere yaz?da kullan?lan dildir. Dilde birli?i, anla?ma kolayl???n? sa?lamak için kullan?lan kitap dilidir, kültür dilidir, edebî dildir. Konu?ma dilinin her bölgenin do?al, günlük dili olmas?na kar??l?k yaz? dili, okuma yazmada kullan?lan ortak dildir.
?Bir dilin yaz?s?, o dilin lehçe veya a??zlar?ndan birine göre yaz?l?r ve bu yaz?l??, standart yaz? dilini olu?turur. Yaz? dili olma vasf?n? ta??yan a??z, bir memleketin kültür merkezi olarak geli?en yerinin a?z?d?r ve konu?ma dillerinin en geli?mi?idir. Türkiye Türkçesinin yaz? dili genellikle ?stanbul a?z?na dayan?r. Bir ülkede çe?itli konu?ma dilleri ve a??zlar bulundu?u halde bir tek yaz? dili bulunur. Yaz? dili muhafazakârd?r. Normal ?artlar alt?nda özelliklerini kolay kolay kaybetmez. Ayr?ca, lehçe ve a??zlar?n alabildi?ine farkl?la?mas?n? da önler. Gere?inde, hepsinin zenginliklerinden yararlan?r ve onlar? ortak bir kaynaktan zenginle?tirerek birbirine yakla?t?r?r. Ayd?n kesimlerin kendi bölge a??zlar? ile de?il, yaz? dili temelindeki standart Türkçe ile konu?malar?, yaz? dilinin bu birle?tirici ve a??z ayr?l?klar?n? silici fonksiyonundan kaynaklanmaktad?r.?[1]
Türk dili derslerinin amaçlar?ndan biri de konu?ma diliyle yaz? dilini birbirine yakla?t?rmakt?r. Ki?i, edebî dille do?ru konu?abilir fakat yaz? dilinin özelliklerini ve kurallar?n? bilmezse do?ru yazamaz. Bu sebeple ana dilin kurallar? ve incelikleri iyi bilinmelidir ki dil, anla?ma arac? olma i?levini tam anlam?yla yerine getirebilsin.
Özellikle son zamanlarda sezgiye dayal? bir anla?ma yolu seçildi?i için ?Nas?l olsa ne demek istedi?im, dinleyenler taraf?ndan iyi kötü anla??l?yor - daha do?rusu seziliyor - ? dü?üncesiyle yaz? dilinin kurallar?n? önemsememek yanl?? bir tutumdur. Yaz?l? anlat?mda, söylemek istedi?imizle yazd???m?zdan ç?kan anlam kar??la?t?r?l?rsa konunun önemi daha iyi anla??lacakt?r.
Kaynak: Suzep
|
| |
|
|
