 |
 Köşe 
İngilizce korner (corner) sözü, "köşe, köşe başı" temel anlamlarına gelmektedir. Futbol, hentbol, su topu gibi sporlarda ise "yan ve kale çizgilerinin kesişme noktası" anlamında kullanılmaktadır. Sözün bu anlamı için köşe karşılığı önerilmiştir.
Korner
|
|
|
|
doğal zayıflama,
özel ders,
orjinal pembe maske,
ozoderm,
tercüme,
maydanoz hapı,
smoky 7,
sandalose,
metrik kılavuz,
psikolog,
african mango,
mesut yar
antakya
biber hapı ile zayıfladı
|
|
|  |
Yeryüzündeki Diller |
Her milletin, her kavmin kendine göre bir anla?ma sistemi oldu?u gerçe?inden yola ç?karak, dünyada ne kadar kavim varsa o kadar dil vard?r diyebiliriz. Nitekim, bugün ölü olan dillerle birlikte yeryüzünde yakla??k olarak üç bin civar?nda dilin varl???ndan bahsedilmektedir. Ancak nüfus itibariyle yüz milyondan fazla ki?i taraf?ndan konu?ulan dilleri saymak istersek bu say?n?n parmakla say?labilecek kadar azalaca?? görülecektir.
Dilin nas?l do?du?u ve konu?man?n nas?l ortaya ç?kt??? konusunda dil bilimciler taraf?ndan birtak?m teoriler ortaya at?lm??t?r. Bunlardan baz?lar?na göre konu?ma, insan?n tabiattaki sesleri taklidinden ortaya ç?km??t?r. Baz?lar?na göre ise bütün dünya dilleri tek kaynaktan do?mu?tur. Bu ve bunun gibi teorilerin her birinin kendine göre baz? mant?kl? gerekçeleri olmakla birlikte dil ara?t?rmalar? için gerekli olan metinlerden en eski yaz?l? belgelerin günümüzden ancak 5500 y?l kadar öncesine ait olmas?, ilk insanlar?n ise bundan binlerce, belki de milyonlarca y?l önce ya?am?? olmalar?, dillerin do?u?u hakk?nda kesin bir yarg?ya var?lamayaca??n? gösteriyor.
Yeryüzündeki diller söz dizimi, zaman, yap?, canl? olma ? ölü olma, kaynak olma ve türeme , edebî dil, konu?ma dili gibi çe?itli prensiplere göre s?n?fland?r?lmaktad?r. Biz burada dilleri yap? ve köken akrabal???na göre s?n?fland?rma gelene?ine uyarak iki ba?l?k alt?nda inceleyece?iz:
A. YAPILARINA GÖRE D?LLER
Dünya dilleri, dili olu?turan kelimelerin, eklerin, bu eklerin kurulu? ve i?leyi?leri gibi yap? bak?m?ndan gösterdikleri benzerliklerine göre üç gruba ayr?l?r:
1. Tek heceli diller
Bu gruptaki dillerde, kelimeler, bir heceden olu?maktad?r. Cümleyi meydana getiren kelimeler, ek almazlar ve ?ekil de?i?ikli?ine u?ramazlar. Bu dillerde kelimenin görevi cümle içindeki s?ras?ndan ve vurgusundan anla??ld??? için çok zengin bir vurgu ve tonlama sistemi vard?r. Kelime çe?itleri özel seslerle ay?rt edilmedi?i için ayn? kelime yerine göre hem isim , hem s?fat, hem fiil, hem edat,... olabilmektedir. Çince ve Tibetçe bu grubun tipik dillerindendir. Baz? Himalaya ve Afrika dilleriyle Endenozya dilleri ve Vietnam dili de bu gruba dahil edilir.
Bu dillerde ?birle?ik kelimeleri olu?turan kelimeler bile biri birinden ayr? yaz?l?r: Vo yav kan ?u. Çince bu cümle kelime kelime ?öyle çevrilebilir: Ben istemek bakmak kitap. Bu cümleyi Türkçe olarak söyleyecek olursak ?öyle düzenleriz: Ben kitap okumak istiyorum. Dien s? ci: Elektrik görme cihaz. Bu üç kelimeden kurulmu? söz televizyon anlam?ndad?r.?[1]
2. Eklemeli diller
Bu gruptaki dillerde tek veya çok heceli kelime kökleriyle ekler vard?r. Bu dillerde, kelime köklerinden yeni kelimeler türetilirken veya kelimelerin geçici durumlar? yap?l?rken kelime köklerine ekler getirilir. Türetme veya çekim s?ras?nda kökte bir de?i?me olmaz. Köklerle ekler birbirinden kolayl?kla ayr?labilir. Anlam ve görev de?i?ikli?i yapan ekler kelime sonuna getirildi?i gibi kelime ba??na getirilen ekler de vard?r. Türkçemiz bu grubun en belirgin örne?idir. Dilimizde ön ekler olmad??? hâlde kelime sonuna getirilen eklerde bir zenginlik ve çe?itlilik vard?r. Bu özelli?iyle dilimiz, sondan eklemeli bir dildir. Mo?olca, Mançuca, Tunguzca, Macarca, Fince ve Samoyetçe bu grupta yer alan di?er dillerdendir.
3. Çekimli diller
Çekimli dillerde de kelime kökleriyle ekler vard?r. Fakat yeni kelimeler türetilirken veya çekim yap?l?rken kelime kökünde de?i?iklikler olur. Hint-Avrupa dillerinde kelime kökünde görülen de?i?iklik kökü tan?nmayacak bir ?ekle sokar, ortaya ç?kan yeni kelimede kökü hat?rlatacak bir ses, bir i?aret bulunmaz. ?ngilizce?deki uzanmak fiilinin lie / lay / lain, yapmak fiilinin do / did / done, gitmek fiilinin go / went / gone; Almanca?daki atmak, f?rlatmak fiilinin werfen / warf / geworfen; sein yard?mc? fiilinin bin, ist, sind, war, waren... ?ekillerine girmesi gibi.
Arapça gibi çekimli dillerin baz?lar?nda ise kökteki ünlüler de?i?irken türetilen yeni kelimeyle kök aras?ndaki ilgiyi koruyan bir ba?, kendisini hissettirir. Çekimli dillerin tipik bir örne?i olan Arapçada, kelimenin çekirde?ini olu?turan ünsüzler de?i?mezken belli kal?plarla yeni kelimeler türetilir. Ayn? kökten olan ders, medrese, müderris, tedrisat kelimelerinde d, r, s ünsüzleri sabit kal?rken ünlüler ve baz? gramer unsurlar? de?i?mektedir.
B. KÖKENLER?NE GÖRE D?LLER
Köken bak?m?ndan birbirine yak?n, ayn? kaynaktan ç?kan akraba diller dil ailelerini olu?turlar. Dillerin birbirleriyle bir dil ailesi olu?turacak ?ekilde akrabal?klar?n?n saptanmas?nda o dillerin ses yap?s?, ?ekil yap?s?, cümle yap?s?, köken bilgisi ve ortak kelimeleri bak?mlar?ndan benzerlikleri ara?t?r?l?r. Bir dil ailesindeki dillerin kökenini olu?turan ana dile ait metinler pek bulunmasa da gruptaki diller aras?nda yukar?da say?lan noktalar bak?m?ndan benzerliklerin bulunmas?, zamanla birbirinden uzakla?an dillerin, bilinmeyen bir yerde ve zamanda konu?ulan ana dilden ortaya ç?kt???n? göstermektedir. Bir ana dile ait metinler olmasa bile, bu ana dilin bir çok özelli?ini, kendisinden türeyen, ailedeki dilleri birbirleriyle kar??la?t?rarak tespit etmek mümkündür.
Dil ailesi ifadesi, dillerin köken akrabal???n? belirtmeye yarar. Bu terim, akraba dilleri konu?an milletlerin ayn? soydan geldikleri anlam?n? ta??maz. ?Ayn? soydan gelen ve dilleri akraba olan milletler bulundu?u gibi, ?rk bak?m?ndan birbirleri ile hiçbir ili?kisi bulunmayan fakat aralar?nda kültür ili?kisi ve kültür ba?? görülen milletler de vard?r. Nitekim, Hint ? Avrupa dil ailesi içinde yer alan diller, birbirleri ile soy ba?? bulunmayan birçok millet taraf?ndan konu?ulmaktad?r. Bu diller herhangi bir soy ve ?rk birli?ine ba?l? olmaks?z?n, temelde ortak bir ana dile dayanan, birbirinden türemi?; fakat zaman içinde de?i?ip ba?kala?m?? olan dillerdir. Frans?z ve Rumen dillerinin Lâtinceden türemi? olmalar? gibi.
Ayn? dil ailesinden gelen diller aras?ndaki akrabal?k da derece derecedir. Bir ana dilin ayr? ayr? kollar?ndan gelen diller, ?ngilizce ile Farsçada oldu?u gibi uzak akrabalard?r. Ayn? ana dilin ayn? dal?ndan gelen kollar ise Almanca ve ?ngilizcede oldu?u gibi yak?n akrabalard?r.?[2]
Köken akrabal???na dayanan belli ba?l? dil aileleri ?unlard?r:
Hint ? Avrupa Dilleri Ailesi:
Avrupa Kolu:
Germen dilleri: ?ngilizce, Almanca, Felemenkçe, ?skandinav dilleri.
Roman dilleri: Frans?zca, ?spanyolca, ?talyanca, Portekizce, Rumence. Bu kolun ana dili, Lâtincedir.
?slâv dilleri: Rusça, S?rpça, Lehçe, Bulgarca.
Yunanca, Litvanca, Arnavutça ve Keltçe, Hint- Avrupa dil ailesinin Avrupa kolundaki di?er dillerdendir.
Asya Kolu: Bu kolda Hint ? ?ran dilleri yer almaktad?r: Tarihî Sanskritçe ile ba?l?ca Hint dilleri; eski, orta ve yeni Farsça.
Bu grupta yer alan di?er bir dil de Ermenicedir.
Hami - Sami Dilleri Ailesi:
Sami dilleri: Arapça, ?branice, Aramca, eski Suriye, eski Tunus dilleri, Habe? ? Zenci dilleri ve ölü bir dil olan Akadca.
M?s?r dilleri: Eski M?s?r dili, K?ptî dili.
Libya ve Berber dilleri: Libya?da konu?ulan dil, ça?da? Berber lehçesi.
Çin ? Tibet Dilleri Ailesi:
Çin ve Tibet dilleri bu dil ailesini olu?turur.
Bantu Dil Ailesi:
Orta ve Güney Afrika?da konu?ulan Bantu dilleri.
Kafkas Dilleri:
Abaza, Çerkez, Çeçen, Lezgi, Gürcü, Lâz dilleri. Bu dillerde ses sistemleri ve iç yap?lar? bak?m?ndan öteki dil ailelerine göre büyük farkl?l?klar vard?r.
Ural Dil Ailesi:
Ural ? Altay dil grubunun Ural kolunu olu?turan bu dil ailesi kendi içinde iki kola ayr?l?r:
Fin ? Ugur kolu: Fince, Lapça, Macarca, Ugurca.
Samoyet kolu: Samoyet dilleri.
Altay Dil Ailesi:
Bu dil ailesinde Türkçe, Mo?olca, Mançuca ve Tunguzca, vard?r. Altayistik çerçevesindeki çal??malarda Korece ve Japoncan?n da bu dil ailesinden oldu?u dü?ünülmektedir. Korecenin Altay dilleriyle akrabal???na kesinle?mi? gözüyle bak?lmakla birlikte Japoncan?n akrabal??? henüz kesinle?memi?tir.
Kaynak: Suzep
|
| |
|
|
